Thận Nhiên, biên dịch
6-4-2026
Ngày 5 tháng 4 năm 2026 (Chủ Nhật)
Lúc 8:03 sáng nay, Chủ nhật Phục Sinh, tài khoản mạng xã hội của Tổng thống Donald J. Trump đăng: “Thứ Ba sẽ là Ngày Nhà Máy Điện và Ngày Cây Cầu, gộp làm một, ở Iran. Sẽ chưa từng có thứ gì giống như vậy!!! Mở cái eo biển đ*o đó ra, bọn chó má điên khùng, nếu không thì tụi bay sẽ sống trong địa ngục—CỨ ĐỢI ĐẤY! Ngợi khen Allah. Tổng thống DONALD J. TRUMP”.
Tối hậu thư này có nhiều điều bất thường, không giống giọng điệu quen thuộc của Trump, giống như bài đăng sáng hôm qua.
Bài đăng dường như đe dọa phạm tội ác chiến tranh bằng cách tấn công cơ sở hạ tầng dân sự, và ám chỉ Trump đang cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân chiến thuật. Ông từng nhấn mạnh việc sản xuất loại vũ khí này trong nhiệm kỳ đầu. Ông dường như khuyến khích cách hiểu này trong cuộc phỏng vấn với Rachel Scott của ABC News hôm nay.
Scott cho biết, Trump “nói với tôi rằng cuộc xung đột nên kết thúc trong vài ngày, không phải vài tuần, nhưng nếu không có thỏa thuận nào thì ông sẽ cho nổ tung cả đất nước đó với ‘rất ít thứ là ngoại lệ’. Ông nói: ‘Nếu nó xảy ra thì xảy ra. Nếu không xảy ra, chúng tôi sẽ cho nổ tung cả đất nước’. Tôi hỏi, còn có gì là giới hạn không. ‘Rất ít’, ông trả lời”.
Năm 2023, một cuốn sách của phóng viên Michael Schmidt (New York Times, Washington) cho rằng, năm 2017, khi Trump cảnh báo lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un trên mạng xã hội, rằng Triều Tiên sẽ bị “đáp trả bằng lửa và thịnh nộ… với sức mạnh mà thế giới chưa bao giờ thấy”, thì đằng sau hậu trường ông ta thực sự nói về việc tung đòn tấn công phủ đầu và thậm chí dùng vũ khí hạt nhân rồi đổ lỗi cho bên khác.
Schmidt nói, rằng Chánh văn phòng Nhà Trắng khi đó, tướng thủy quân lục chiến Mỹ đã nghỉ hưu John Kelly, phải kéo các lãnh đạo quân sự đến để giải thích vì sao đó là ý tưởng khủng khiếp, và cuối cùng khiến Trump bỏ ý định bằng cách nói, ông có thể chứng minh mình là “người bán hàng vĩ đại nhất thế giới” nếu tìm ra giải pháp ngoại giao cho tình thế với Triều Tiên.
Trong cuốn sách riêng của mình về giai đoạn đó, nhà báo Bob Woodward viết: “Người dân Mỹ gần như không biết rằng từ tháng Bảy đến tháng Chín năm 2017 đã nguy hiểm đến mức nào”.
Nhưng Ngoại trưởng của Trump khi đó, Mike Pompeo, nói với Woodward: “Chúng tôi không bao giờ biết điều đó là thật hay chỉ là chiêu hù dọa”
Đó cũng là một cách nhìn khác về bài đăng mới của Trump: Ông đang hoảng loạn vì không thể ép các nước khác giải quyết mớ hỗn loạn ông tự tạo ra khi tấn công Iran, khiến eo biển Hormuz bị đóng, và giờ chỉ còn biết đe dọa Iran.
Trên The Guardian tuần trước, Sidney Blumenthal lưu ý rằng, Trump “đã tuyên bố ‘chiến thắng’ hơn tám lần”, nói rằng ông đã “thắng” hơn mười lần và khẳng định lực lượng Iran đã bị “xóa sổ” hoặc “tiêu diệt” hơn sáu lần. Blumenthal ghi rằng, Trump giờ đe dọa “xóa sổ” lưới điện Iran và đã dùng từ “tàn sát/ tiêu diệt” (decimate) ít nhất sáu lần.
Bài đăng điên rồ của Trump, dù sao, lại tiếp tục dời hạn chót cho lời đe dọa giáng sự hủy diệt xuống Iran, điều mà ông lại dời lại thêm lần nữa trong bài đăng lúc 12:38 trưa: “Thứ Ba, 8:00 tối giờ miền Đông!”
Allison Gill (Mueller, She Wrote) nhận xét: “Đầu tiên là 23/3. Rồi 27/3. Rồi 30/3. Rồi bài phát biểu kỳ quái hôm 1/4. Hạn chót mới 4/4. Rồi 6/4 lúc 7 giờ sáng. Rồi 7/4 lúc 8 giờ tối. Và giờ lại thêm bài phát biểu khác vào 1 giờ chiều mai. Sự hỗn loạn này là có chủ đích”. Cô cũng lưu ý rằng, các hạn chót và việc Trump liên tục phá bỏ chúng dường như có liên quan đến nhịp vận động của thị trường chứng khoán.
Trong cuộc phỏng vấn với Barak Ravid của Axios hôm nay sau bài đăng buổi sáng, Trump lặp lại rằng, “nếu họ không đạt thỏa thuận, tôi sẽ cho nổ tung mọi thứ bên đó”, nhưng cũng nói, Mỹ đang “đàm phán sâu” với Iran và ông tin có thể đạt được thỏa thuận. Trump nói với Ravid rằng, hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner* — chứ không phải Ngoại trưởng Marco Rubio — đang nói chuyện với Iran. Các nguồn tin nói với Ravid rằng, Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ đang làm trung gian.
Tuy nhiên, phía Iran từ chối làm việc với Witkoff và Kushner sau khi hai người này dường như hiểu sai các vòng đàm phán trước và báo cáo ngược lại cho Trump rằng đàm phán thất bại, khiến ông khai hỏa. Cả hai đều không phải nhà ngoại giao, và đều có quan hệ tài chính sâu rộng ở Trung Đông. Đáng chú ý, Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman (MBS)—người thúc đẩy Trump gây chiến với Iran—đã đầu tư ít nhất 2 tỷ USD vào quỹ đầu tư tư nhân của Kushner.
Ngày 13/3, Rob Copeland và Maureen Farrell (New York Times) đưa tin, Kushner đang tìm cách huy động 5 tỷ USD hoặc hơn từ các chính phủ Trung Đông cho quỹ đầu tư tư nhân của mình, trong khi cùng lúc đóng vai trò đàm phán hòa bình khu vực.
Nhưng hôm nay Stephen Kalin, Eliot Brown và Summer Said (Wall Street Journal) đưa tin, việc đóng Eo biển Hormuz đã khiến Ả Rập Xê Út thiệt hại khoảng 10 tỷ USD, và những kế hoạch lớn của MBS vốn đã thiếu tiền. Một số kế hoạch đó là đầu tư vào Mỹ. Họ lưu ý rằng, ngay cả trước chiến tranh, quỹ đầu tư quốc gia của Ả Rập Xê Út — cũng chính là quỹ đầu tư vào công ty của Kushner — đã bán phần lớn danh mục cổ phiếu Mỹ của mình. Năm ngoái, MBS hứa sẽ đầu tư tới 1 ngàn tỷ USD vào Mỹ. Những cam kết đó giờ đang được xem xét lại.
Dù động cơ bài đăng của Trump là gì, riêng nó đã kể một câu chuyện rất rõ ràng. Cựu trợ lý giám đốc FBI phụ trách phản gián Frank Figliuzzi đăng: “Tổng thống Mỹ đã mất trí”.
Nhà báo Steven Beschloss viết: “Đây là một bài đăng có thật. Không buồn cười chút nào. Đây là sự tuyệt vọng vượt giới hạn. Đây là một người cực kỳ bất ổn, không xứng đáng ở gần bất cứ đòn bẩy quyền lực nào. Mỗi thành viên nội các và Quốc hội đều đồng lõa khi không yêu cầu ông ta bị cách chức ngay”.
Thượng nghị sĩ Chris Murphy (D-CT) viết: “Nếu tôi ở trong nội các Trump, tôi sẽ dành Lễ Phục Sinh để gọi cho các luật sư hiến pháp về Tu chính án thứ 25. Đây là trạng thái hoàn toàn mất kiểm soát. Ông ta đã giết hàng ngàn người. Ông ta sẽ giết thêm hàng ngàn người nữa”.
Tu chính án thứ 25 quy định quy trình trong đó đa số nội các và Phó tổng thống, hoặc cơ quan khác do Quốc hội chỉ định, có thể cách chức một tổng thống bị xem là “không đủ khả năng thực thi quyền lực và nhiệm vụ của chức vụ”.
Murphy không phải người duy nhất nghĩ theo hướng đó. Hollie Silverman (Newsweek) đưa tin rằng, trên sàn dự đoán Kalshi—nơi người chơi mua bán cổ phần “có” hoặc “không” cho câu hỏi “Tu chính án thứ 25* có được sử dụng trong nhiệm kỳ của Trump không?”—tỷ lệ “có” đã tăng từ 28,6% lên 35,1% trong những ngày gần đây.
Heather Cox Richardson, Bản dịch của ChatGPT, Thận Nhiên biên tập.
_______
Chú thích của Thận Nhiên:
• Steve Witkoff nguyên là nhà buôn bán địa ốc.
• Jared Kushner là con rể của tổng thống Donald Trump, chồng của Ivanka Trump, ông [Kushner] là gốc Do Thái.
• Tu chính án 25 không phải là một cuộc luận tội (impeachment). Nó là cơ chế khẩn cấp nhằm bảo vệ quốc gia khi tổng thống không còn khả năng kiểm soát quyền lực một cách an toàn. Trong trường hợp này, nếu xét thấy Trump không thể giữ vai trò nguyên thủ quốc gia, bất ổn tâm thần nghiêm trọng, không nhận thức thực tế hoặc hành xử nguy hiểm, thì sẽ bị cách chức và Phó tổng thống sẽ thay quyền.